Phân biệt Windlass vs Mooring winch và phương án kết hợp trên tàu hàng

Lượt xem: 10 |

0 Đánh giá

Trong hệ thống máy boong (Deck Machinery), Windlass (Tời neo) và Mooring Winch (Tời buộc tàu) là hai thiết bị có ngoại hình khá giống nhau nhưng đảm nhiệm những chức năng hoàn toàn khác biệt.

Dưới đây là phân tích chi tiết để phân biệt và các phương án kết hợp tối ưu trên tàu hàng hiện nay.

1. Phân biệt Windlass và Mooring Winch

Windlass (Tời neo)

Vị trí: Luôn đặt ở boong mũi (Forecastle).
Chức năng: Dùng để thả và kéo Mỏ neo + Xích neo.
Bộ phận đặc trưng: Có Gypsy (bánh xích) với các rãnh khớp để giữ mắt xích. Nó tích hợp phanh dải (Band brake) cực mạnh để giữ xích khi neo đậu.
Lực kéo: Ưu tiên mô-men xoắn cực lớn để nhổ mỏ neo lên từ đáy biển sâu.

Mooring Winch (Tời buộc tàu)

Vị trí: Đặt ở cả boong mũi và boong đuôi (Poop deck).
Chức năng: Dùng để thu/thả Dây buộc tàu (Mooring lines) nhằm cố định tàu vào cầu cảng hoặc phao.
Bộ phận đặc trưng: Có Tang trống (Drum) để quấn dây. Thường có thêm bộ phận xếp dây tự động (Auto-tensioning) để giữ dây luôn căng khi thủy triều thay đổi.
Lực kéo: Ưu tiên tốc độ thu dây và khả năng duy trì lực căng ổn định.

2. Phương án kết hợp: Combined Windlass & Mooring Winch

Trên các tàu hàng hiện đại (tàu hàng rời, tàu dầu), để tiết kiệm không gian và chi phí, các kỹ sư thường sử dụng phương án Tời kết hợp.

Cấu tạo của bộ tời kết hợp

Một cụm máy bao gồm:

Một bộ truyền động chung: (Mô-tơ thủy lực hoặc điện).
Bánh xích (Gypsy): Nằm ở phía ngoài cùng hoặc sát hộp số để phục vụ việc neo.
Tang tời (Mooring Drum): Nằm trên cùng một trục chính.
Bộ ly hợp (Clutch): Cho phép người vận hành chọn dùng bánh xích (để neo) hoặc tang tời (để buộc tàu) một cách độc lập.

Ưu điểm của phương án kết hợp

Tối ưu diện tích: Boong mũi tàu thường rất hẹp, việc dùng chung một bệ máy và bộ nguồn (HPU) giúp giải phóng không gian đáng kể.
Tiết kiệm chi phí: Giảm số lượng mô-tơ, hệ thống đường ống thủy lực và tủ điện điều khiển.
Vận hành tập trung: Sĩ quan và thủy thủ có thể điều khiển cả xích neo và dây buộc tàu tại một vị trí duy nhất.

3. Bố trí thực tế trên tàu hàng

Thông thường, một tàu hàng rời cỡ trung sẽ có cách bố trí như sau:

Tại Boong Mũi (Forecastle):
- 2 cụm Combined Windlass & Mooring Winch: Mỗi cụm phục vụ 1 mỏ neo và ít nhất 1-2 đường dây buộc tàu.
- Giúp tàu thực hiện cả hai nhiệm vụ: Neo chờ ngoài luồng và cập cầu cảng.
Tại Boong Đuôi (Poop Deck):
- Chỉ sử dụng các cụm Mooring Winch (không có bánh xích neo).
- Nhiệm vụ duy nhất là cố định phần đuôi tàu vào cầu cảng.

4. Lưu ý khi vận hành và kiểm định (VR)

Theo quy định của Đăng kiểm Việt Nam (VR) và các tổ chức quốc tế:

Thử ly hợp: Bộ ly hợp phải hoạt động nhẹ nhàng, không bị kẹt khi chuyển đổi giữa chế độ neo và buộc tàu.
An toàn: Khi đang sử dụng tang tời để buộc tàu, bánh xích neo phải được ngắt ly hợp và siết chặt phanh (để tránh neo tự rơi do vô ý).
Bôi trơn: Các bánh răng hở của bộ tời kết hợp phải luôn được bôi mỡ bảo quản (Open gear grease) để tránh ăn mòn trong môi trường biển.