Xuồng cứu sinh và cẩu xuồng: 5 tiêu chuẩn an toàn không thể bỏ qua

Trong hệ thống thiết bị cứu sinh rời tàu (LSA), cụm Xuồng cứu sinh (Lifeboat) và Cẩu xuồng (Davit) là chốt chặn an toàn cuối cùng để bảo vệ mạng sống của toàn bộ thuyền viên khi xảy ra sự cố cực kỳ nghiêm trọng. Chính vì mang tính chất sinh tử, hệ thống này được quản lý bởi các quy định nghiêm ngặt nhất trong Công ước SOLAS và Bộ luật LSA Code.

Dưới đây là 5 tiêu chuẩn an toàn cốt lõi và không thể bỏ qua đối với mọi chủ tàu, sĩ quan quản lý và đơn vị cung ứng vật tư hàng hải.

1. Tiêu chuẩn về Vật liệu và Khả năng Chống cháy (Đặc biệt cho Tàu dầu)

Xuồng cứu sinh phải hoạt động được trong những điều kiện khắc nghiệt nhất, bao gồm cả việc phải vượt qua vùng biển đang bị cháy do tràn dầu.

• Vật liệu thân xuồng: Bắt buộc phải chế tạo bằng vật liệu chống cháy lan (thường là nhựa gia cường sợi thủy tinh - GRP/FRP cao cấp). Thân xuồng phải có kết cấu vách kép, giữa hai vách được bơm bọt xốp (polyurethane foam) để đảm bảo xuồng không thể chìm ngay cả khi bị thủng hoặc ngập nước hoàn toàn.

• Hệ thống phun nước tự động (Water Spray System): Đối với tàu chở dầu hoặc hóa chất, xuồng cứu sinh kín phải trang bị hệ thống bơm phun nước bao phủ toàn bộ thân xuồng. Hệ thống này lấy nước biển trực tiếp để làm mát, giúp xuồng chịu được ngọn lửa bao vây liên tục trong tối thiểu 10 phút.

• Hệ thống khí thở độc lập (Air Support System): Cung cấp dưỡng khí từ các chai khí nén nạp sẵn cho toàn bộ thuyền viên bên trong xuồng khi chạy qua vùng khói độc hoặc đám cháy, duy trì áp suất dương để ngăn khí độc lọt vào trong ít nhất 10 phút.

2. Tiêu chuẩn Cơ chế Nhả móc xuồng (On-load / Off-load Release Mechanisms)

Cơ cấu móc nhả là bộ phận nhạy cảm và cần độ chính xác kỹ thuật cao nhất trên xuồng cứu sinh để tránh tai nạn rơi tự do ngoài ý muốn.

• Nhả có tải (On-load Release): Cho phép nhả xuồng ra khỏi dây cáp ngay cả khi xuồng chưa chạm nước (hoặc đang chịu lực căng của sóng dập). Cơ cấu này chỉ được kích hoạt trong tình huống khẩn cấp tuyệt đối thông qua một quy trình bảo vệ nghiêm ngặt (Interlock system).

• Nhả không tải (Off-load Release): Móc xuồng chỉ tự động nhả ra khi xuồng đã hoàn toàn nổi trên mặt nước (lực căng trên dây cáp bằng 0).

• Yêu cầu cải tiến: Theo quy định cập nhật của IMO, tất cả các hệ thống móc nhả đời cũ không đạt chuẩn an toàn bắt buộc phải được thay thế hoặc cải tiến sang loại móc có chốt khóa an toàn hiển thị trực quan (Visible indicator) để thuyền viên dưới tàu kiểm tra chắc chắn bằng mắt thường trước khi bước vào xuồng.

3. Tiêu chuẩn Thiết bị Chống rơi Khẩn cấp (Fall Preventer Devices - FPDs)

Như một lớp bảo hiểm bổ sung cho cơ chế móc nhả, FPDs hiện nay là trang bị bắt buộc theo hướng dẫn MSC.1/Circ.1327 của IMO.

• Mục đích: Khi thuyền viên tiến hành thực tập hạ xuồng định kỳ (Lifeboat Drills) hoặc bảo dưỡng, các dây strops/slings chống rơi bằng cáp thép hoặc sợi siêu bền (như Dyneema) sẽ được móc song song với móc nhả chính.

• Tiêu chuẩn tải trọng: Dây FPD phải có lực kéo đứt ($Breaking\ Strength$) tối thiểu bằng 6 lần tổng trọng lượng của xuồng khi đầy tải (gồm toàn bộ người và trang thiết bị).

• Quản lý hạn dùng: Dây FPD bắt buộc phải thay mới sau 5 năm sử dụng và phải có chứng chỉ kiểm định ($Class\ Certificate$) đi kèm.

4. Tiêu chuẩn Năng lực Hoạt động của Cẩu xuồng (Davit Launching Standards)

Cẩu xuồng không chỉ là khung thép treo xuồng mà phải là một hệ thống động lực có thể hoạt động hoàn hảo ngay cả khi tàu đã mất toàn bộ nguồn điện chính (Blackout).

• Hạ bằng trọng lực (Gravity Launching): Cẩu xuồng phải được thiết kế sao cho việc hạ xuồng xuống mặt nước hoàn toàn dựa vào trọng lực của chính chiếc xuồng, không phụ thuộc vào nguồn điện của tàu. Thuyền viên chỉ cần kéo dây phanh cơ khí từ bên trong xuồng hoặc trên boong là xuồng tự động trượt ra ngoài mạn và hạ xuống.

• Hoạt động khi tàu nghiêng/chúi: Cẩu xuồng phải đảm bảo hạ xuồng an toàn ngay cả khi tàu đang bị sự cố nghiêm trọng dẫn đến:

  • Nghiêng sang một bên lên tới 20° (về bất kỳ phía nào).

  • Chúi mũi hoặc chúi lái lên tới 10°.

• Tốc độ hạ tiêu chuẩn (S): Tốc độ hạ xuồng được tính toán nghiêm ngặt theo công thức của LSA Code, không được quá nhanh gây va đập nhưng cũng không được quá chậm trong tình huống thoát hiểm khẩn cấp (thường dao động từ 0.4 m/s đến 1.0 m/s).

5. Tiêu chuẩn Kiểm tra, Thử tải định kỳ (Annual & 5-Yearly Survey)

Để đảm bảo hệ thống luôn sẵn sàng chiến đấu, IMO quy định quy trình kiểm tra bảo dưỡng bắt buộc theo nghị quyết MSC.402(96):

• Kiểm tra hàng năm (Annual Survey): Phải được thực hiện bởi nhà sản xuất hoặc các đơn vị dịch vụ kỹ thuật được Đăng kiểm ủy quyền cấp phép (Authorized Service Provider). Nội dung bao gồm kiểm tra phanh tời, độ mòn của cáp hạ xuồng, và thử chức năng hệ thống nhả móc.

• Thử tải 5 năm (5-Yearly Overhaul & Load Test): Toàn bộ hệ thống cẩu và móc nhả xuồng phải được tiến hành thử tải động (Dynamic Load Test) với trọng lượng bằng 110% tải trọng thiết kế tối đa (sử dụng các túi nước thử tải chuyên dụng). Cáp hạ xuồng (Falls) bắt buộc phải được đảo đầu hoặc thay mới hoàn toàn trong kỳ hạn này.

Lời khuyên cho công tác cung ứng vật tư:

Đối với một đơn vị cung ứng vật tư hàng hải lâu năm, khi cấp mới các thiết bị thay thế cho cụm xuồng/cẩu (như cáp tời, dây chống rơi FPD, đệm cao su làm kín cửa xuồng, pháo hiệu cứu sinh...), việc chuẩn bị đúng Model, có Type Approval của Đăng kiểm tương thích với tàu và hạn sử dụng của sản phẩm là yếu tố tiên quyết để giúp tàu vượt qua các kỳ kiểm tra khắt khe của Đăng kiểm viên cũng như sĩ quan kiểm tra Nhà nước cảng biển (PSC).