5 loại tời kéo chuyên dụng phổ biến nhất trong các xưởng đóng tàu

Trong quy trình đóng mới và sửa chữa tàu thủy tại các nhà máy, việc di chuyển, nâng hạ các khối phân đoạn (Block) nặng hàng trăm tấn, hay đưa tàu lên/xuống triền đà đòi hỏi các thiết bị kéo có tải trọng cực lớn và độ an toàn tuyệt đối.

Dưới đây là 5 loại tời kéo chuyên dụng phổ biến và đóng vai trò then chốt nhất trong các xưởng đóng tàu hiện nay.

1. Tời hạ thủy / kéo tàu lên đà (Slipway / Launching Winch)

Đây là hệ thống tời kéo nặng nhất và có giá trị nhất trong một nhà máy đóng tàu.

• Chức năng: Sử dụng kết hợp với hệ thống con lăn phao túi khí (Airbags) hoặc xe gá triền (Slipway cradle) để kéo tàu từ dưới nước lên đà để sửa chữa hoặc hạ thủy tàu đóng mới.

• Đặc điểm kỹ thuật:

  • Tải trọng kéo cực đại, có thể từ 50 tấn đến hơn 500 tấn cho một cụm tời đơn (khi kết hợp qua hệ thống pa-lăng/móc cáp có thể nhân lực kéo lên hàng nghìn tấn).

  • Tốc độ kéo rất chậm (1m/min - 5m/min) để kiểm soát tuyệt đối chuyển động của con tàu.

  • Bắt buộc trang bị hệ thống phanh kép (phanh điện từ + phanh thủy lực/cơ khí) để ngăn ngừa sự cố tuột cáp gây thảm họa.

2. Tời kéo phân đoạn / gá lắp khối (Block Positioning Winch)

Trong công nghệ đóng tàu hiện đại (đóng tàu theo phân đoạn - Block Building), các phần của con tàu được chế tạo riêng lẻ sau đó mới hợp thành.

• Chức năng: Kéo, căn chỉnh và di chuyển các khối phân đoạn thép (nặng từ vài chục đến vài trăm tấn) vào đúng vị trí tọa độ trên triền hoặc trong đốc khô để thợ hàn tiến hành đấu nối.

• Đặc điểm kỹ thuật:

  • Yêu cầu tính linh hoạt cao, thường là tời điện hoặc tời thủy lực di động.

  • Có khả năng điều khiển biến tần (Inverter) để điều chỉnh tốc độ cực kỳ mịn (độ chính xác đến từng milimét) giúp việc sập mép tôn giữa hai khối phân đoạn diễn ra chuẩn xác.

3. Tời định vị đốc nổi (Floating Dock Positioning Winch)

Đối với các xưởng sửa chữa sử dụng Đốc nổi (Floating Dock), việc đưa tàu vào vị trí gối kê đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng của hệ thống tời định vị.

• Chức năng: Được bố trí dọc hai bên thành đốc nổi, sử dụng cáp thép để giữ, lai dắt và căn chỉnh con tàu đi vào đúng tâm của hệ thống gối kê (Keel blocks) trước khi bơm nước xả đốc để nâng tàu lên.

• Đặc điểm kỹ thuật:

  • Tích hợp hệ thống cảm biến lực căng cáp tự động (Auto-tension System). Khi sóng biển hoặc dòng chảy tác động làm đẩy tàu, tời sẽ tự động nhả hoặc thu cáp để giữ tàu luôn ổn định ở vị trí an toàn.

4. Tời kéo cáp điện / kéo đường ống công nghiệp (Cable & Pipe Pulling Winch)

Sau khi phần vỏ thép hoàn thiện, giai đoạn trang trí hoàn thiện (Outfitting) đòi hỏi việc đi hàng trăm kilomet dây cáp điện và hệ thống đường ống xuyên qua các khoang tàu.

• Chức năng: Luồn và kéo các cuộn cáp điện hạ thế/trung thế cỡ lớn, các đường ống thép mạ kẽm nặng qua các lỗ hầm hẹp, hành lang dọc thân tàu.

• Đặc điểm kỹ thuật:

  • Thiết kế nhỏ gọn, dễ dàng di chuyển bằng xe nâng hoặc cẩu tháp vào trong các khoang hẹp.

  • Có màn hình hiển thị lực kéo thực tế để tránh lực kéo vượt quá giới hạn làm đứt hoặc hư hỏng vỏ cách điện của cáp.

5. Tời nâng phụ trợ / tời cứu hộ xưởng (General Utility / Service Winch)

Là "người phục vụ" đắc lực không thể thiếu tại mọi ngóc ngách của nhà máy đóng tàu.

• Chức năng: Nâng hạ giàn giáo, vận chuyển máy hàn, vật tư, dọn dẹp phế liệu tôn vụn từ đáy hầm tàu lên boong hở hoặc cẩu thiết bị nhỏ vào buồng máy.

• Đặc điểm kỹ thuật:

  • Thường vận hành bằng khí nén (Pneumatic Winch) hoặc điện áp nhỏ.

  • Lý do dùng tời khí nén: Môi trường trong khoang tàu đóng mới rất dễ cháy nổ (do hơi sơn, khí hàn TIG/MIG). Tời khí nén hoàn toàn không phát ra tia lửa điện, đảm bảo an toàn PCCC tuyệt đối.

  • Tốc độ cuốn cáp nhanh, trọng tải linh hoạt từ $1\text{ tấn} - 5\text{ tấn}$.

Bảng so sánh 5 loại tời chuyên dụng trong xưởng đóng tàu

Lời khuyên kỹ thuật cho công tác quản lý & bảo dưỡng tời xưởng

1. Kiểm tra cáp thép (Wire Rope Inspection): Cáp tời xưởng làm việc trong môi trường bụi sắt và hóa chất. Cần loại bỏ ngay nếu đường kính cáp bị mòn quá 7% hoặc số sợi đứt ở một bước xoắn vượt quá 10%.

2. Thử tải định kỳ (Load Test): Tất cả tời kéo trong xưởng đóng tàu đều phải tuân thủ quy trình kiểm định an toàn thiết bị nâng hạ của Bộ LĐTB&XH và Đăng kiểm (VR) hàng năm.